Moedermelk in badje

Je ziet het steeds vaker voorbij komen op social media: het advies om oude moedermelk in het babybadje te doen. Soms zelfs melk die al een tijdje buiten de koelkast heeft gestaan of niet meer helemaal lekker ruikt. Het idee erachter klinkt lief en logisch: moedermelk is waardevol, natuurlijk en zacht voor de huid dus waarom zou je het niet in bad gebruiken in plaats van weggooien? Maar is dit wel zo goed? Of misschien zelfs schadelijk?

Het idee van een melkbadje klinkt prachtig: een beetje van jouw eigen moedermelk, warm water, een ontspannen baby en hopelijk een rustiger huidje. En omdat moedermelk vol zit met beschermende stoffen, lijkt het logisch dat dit de huid kan helpen.

Maar zodra je moedermelk in een badje giet, verandert er iets belangrijks: de concentratie.

Moedermelk wordt in bad enorm verdund

De paar kleine onderzoeken die er zijn, laten zien dat verse moedermelk in sommige gevallen kan helpen bij luieruitslag, ongeveer vergelijkbaar met een milde zalf. Daarbij gaat het steeds om moedermelk die rechtstreeks op de huid wordt aangebracht, in een hogere concentratie, meerdere keren per dag en die niet wordt afgespoeld.

Een babybadje bevat meestal 3 tot 8 liter water. Veel ouders voegen daar een paar milliliter tot hooguit 50–100 ml moedermelk aan toe.

Dat betekent:

De actieve stoffen in de melk worden duizenden keren verdund.

De beschermende stoffen in moedermelk zoals:

• IgA-antistoffen

• lactoferrine

• lysozym

• groeifactoren

werken in onderzoeken vooral wanneer ze rechtstreeks en in voldoende hoeveelheid op de huid of slijmvliezen worden aangebracht.

In een badje zitten ze zo verspreid dat er nog maar een minieme hoeveelheid per huidoppervlak overblijft waarschijnlijk te weinig om echt effect te hebben.

Het is een beetje alsof je: een druppel olie in een zwembad doet en verwacht dat je huid er vettig van wordt.

Technisch is de olie er, maar niet in een effectieve concentratie.

De contacttijd is heel kort

Een baby zit meestal maar 5 tot 10 minuten in bad. Daarna droog je de huid af en alles wat op de huid zat, wordt grotendeels weer verwijderd. Daardoor blijft er waarschijnlijk nauwelijks iets van de werkzame stoffen achter op de huid.

Voor veel huidbehandelingen, zelfs iets simpels als baby-olie, geldt juist dat ze werken doordat ze op de huid blijven zitten en de huidbarrière langere tijd ondersteunen. In een melkbadje is dat niet zo.

Moedermelk werkt anders als je het opeet dan als het op de huid zit

Veel van de voordelen van moedermelk werken vooral van binnenuit. In het maagdarmkanaal en in het immuunsysteem worden de antistoffen uit moedermelk namelijk actief gebruikt, beschermd tegen afbraak en precies daar opgenomen waar ze nodig zijn.

Op de huid is dat veel minder effectief. De huid is ontworpen als beschermingslaag en laat lang niet alles door.

Veel stoffen in moedermelk zijn bovendien:

• eiwitten → gevoelig voor warmte

• instabiel buiten het lichaam

• niet ontworpen om via huid in te werken

In warm badwater (vaak 37–38°C) kunnen sommige eiwitten bovendien gedeeltelijk in activiteit afnemen. Wat binnenin heel krachtig werkt, kan uitwendig een stuk minder effect hebben.

---

En toch kan een beetje melk toevoegen het moment nèt wat specialer laten voelen.

Dit klinkt allemaal misschien nuchter en “de-magic”, maar er is ook een zachte kant:

Een vers melkbadje kan wél bijdragen aan:

• rustmoment voor jou en je baby

• warm huid-op-huid contact daarna

• ontspannen ritueel

• verzorgende aandacht

  
  

En juist die stressverlaging, veiligheid en ontspanning ondersteunen indirect wél de huid en de gezondheid.

Badmomenten gaan misschien nog wel meer over nabijheid en hechting dan over huidverzorging en een beetje verse moedermelk kan dan een kleine, liefdevolle extra zijn.

---

En dan nu de andere kant: oude of bedorven moedermelk

Omdat moedermelk zo kostbaar voelt, is het heel begrijpelijk dat je er zuinig mee wilt omgaan. Je hebt ervoor gekolfd, er tijd en energie in gestoken en dan is het zonde als er restjes overblijven. Daarom zie je soms het advies om oude moedermelk die je niet meer zou geven, in het babybadje te gebruiken. Maar hier moeten we helder in zijn.

Bedorven moedermelk is niet veilig, óók niet in een badje.

Laten we even duidelijk maken: wat bedoelen we met “bedorven moedermelk”?

We spreken van bedorven moedermelk wanneer bijvoorbeeld:

• de melk te lang is bewaard

• hij meerdere keren is opgewarmd

• de melk te warm heeft gestaan

• hij zuur, ranzig of zepig ruikt

• of wanneer bacteriën zich hebben kunnen vermenigvuldigen

Daarnaast geldt: hoe langer melk bewaard wordt of hoe ongunstiger de temperatuur, hoe meer de beschermende stoffen in de melk afbreken. De melk is dan niet meer zacht en beschermend, maar kan juist irritatie geven.

Waarom is bedorven melk niet geschikt voor een babybadje?

Er zijn een paar belangrijke redenen en die hebben vooral te maken met veiligheid.

In bedorven moedermelk kan de bacteriegroei namelijk flink zijn toegenomen. Zodra die melk in het badje komt, komt ze direct in contact met de tere babyhuid, kleine kloofjes of wondjes en de slijmvliezen rond billen en geslachtsdelen. Dat kan leiden tot huidirritatie en in sommige gevallen zelfs tot infecties, zoals oorinfectie, zeker bij baby’s die extra kwetsbaar zijn door eczeem, prematuriteit of een lagere weerstand.

Daarnaast kunnen die bacteriën kunnen via de urinebuis opstijgen naar de blaas.

Dit risico is niet enorm, maar wel reëel. Vooral bij meisjes want die hebben een kortere urinebuis. Omdat een blaasontsteking bij baby’s vaak lastig te herkennen is en soms alleen vage klachten geeft, kan een infectie gemakkelijk over het hoofd worden gezien. Daarom wegen de mogelijke voordelen van een badje met oude of bedorven moedermelk niet op tegen de gezondheidsrisico’s.

Daar komt bij dat bedorven melk verzuurde vetten en melkzuurbacteriën bevat. Die kunnen een prikkend of branderig gevoel veroorzaken, roodheid geven, jeuk uitlokken of bestaande eczeemplekken verergeren. Niet bepaald wat je wilt op een kwetsbare babyhuid.

Daarom is er één simpele, veilige regel die je kunt onthouden:

Als je de melk je baby niet meer zou laten drinken, gebruik het dan ook niet in bad.

---

En misschien vraag je je nu af: “Maar wat doe ik dan met die kleine restjes melk die soms overblijven na een voeding of kolfmoment?”

Ga je je baby direct daarna in bad doen en is er nog een klein beetje verse moedermelk over (bijvoorbeeld melk die al een keer is opgewarmd en die je anders weg zou gooien) dan kun je dat gerust aan het badwater toevoegen.

Het is vers, schoon en meteen in gebruik, en voor jou kan het een fijne manier zijn om het toch nog te benutten.

In alle andere situaties zou ik die melk liever veilig bewaren om te drinken. Daar heeft je baby er namelijk écht het meeste aan. In het buikje kan moedermelk op een krachtige manier bijdragen aan de gezondheid, weerstand en ontwikkeling van je kindje.

Dat is uiteindelijk waar moedermelk het grootste verschil maakt.

Liefs,

Bobby